Ministerstwo rolnictwa ponownie z sprawie suszy

W związku z pismem KRIR w sprawie  szacowania szkód powstałych w wyniku tegorocznej suszy – resort rolnictwa podtrzymał stanowisko, iż straty spowodowane przez suszę można szacować wyłącznie  wówczas, gdy na danym terenie, w danej uprawie zgodnie z Klimatycznym Bilansem  Wodnym wystąpiła susza. Komisje szacujące szkody powstałe w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej są powoływane i działają na podstawie ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2017 r. poz.2137) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. poz. 187 z późn.zm.).

Natomiast zgodnie z § 5 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w  sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa komisja jest zobowiązana do oszacowania szkód,  w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły  szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania,  przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie ziemi lub lawinę, w rozumieniu  przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

Ponadto zgodnie z przepisami § 13r rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27  stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań  Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o pomoc w formie dotacji mogą ubiegać się  producenci rolni, w których gospodarstwach rolnych szkody spowodowane wystąpieniem w  2018 r. suszy lub powodzi w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i  zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej  uprawy.

Suszę, stosownie do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach  upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2017 r., poz. 2047 z późn.zm.), oznaczają  szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21  marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości  określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb.

Na mocy przepisów ww. ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt  gospodarskich minister właściwy do spraw rolnictwa został zobowiązany do ogłaszania w  drodze obwieszczenia w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 20 października, w terminie do  10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźników klimatycznego bilansu  wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na  województwa, na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy, Nawożenia i  Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy.

Uwzględniając powyższe komisje powołane przez wojewodów na podstawie ww.  przepisów o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mogą szacować straty spowodowane przez suszę wyłącznie wówczas, gdy na danym terenie, w danej uprawie zgodnie z Klimatycznym Bilansem Wodnym wystąpiła susza.

Jednakże w przypadku gdy dla danej rośliny np. łąk i pastwisk nie jest prowadzony monitoring suszy, szkody można szacować, jeżeli ten monitoring potwierdza wystąpienie suszy w uprawach o analogicznych wymaganiach wodnych.

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w  Puławach ogłasza występowanie suszy rolniczej, gdy obliczone wartości klimatycznego bilansu wodnego (KBW) dla gminy są niższe od wartości krytycznych KBW określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 marca 2017 r. w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych grup i gatunków roślin uprawnych i gleb (Dz. U. poz. 732). Dla wszystkich monitorowanych 14 grup i gatunków roślin opracowywane są co dekadę mapy i tabele, przedstawiające zasięg suszy rolniczej.

Monitoring suszy rolniczej w Polsce prowadzony jest dla następujących grup i gatunków roślin: zbóż ozimych, zbóż jarych, kukurydzy na ziarno, kukurydzy na kiszonkę, rzepaku i rzepiku, ziemniaka, buraka cukrowego, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych, truskawek oraz roślin strączkowych.

Wystąpienie wartości krytycznej oznacza obniżenie plonów o 20% z powodu deficytu wody. To obniżenie plonów wyznaczane jest dla gminy dla danego roku w stosunku plonów uzyskanych przy średnich wieloletnich warunkach pogodowych.

Podstawą opracowania systemu monitoringu suszy są wieloletnie doświadczenia Instytutu w zakresie budowy modeli prognoz plonów oraz unikatowa w skali światowej baza danych glebowych charakteryzujących w skali kraju zróżnicowanie retencji wodnej siedliska glebowego. Opracowany system zawiera aplikacje komputerowe, integrujące dane meteorologiczne, potrzebne do obliczenia KBW oraz dane z cyfrowej mapy glebowo-rolniczej, obrazującej przestrzenne zróżnicowanie retencji wodnej różnych kategorii agronomicznych gleb.         

Przedstawiając powyższe należy podkreślić, że prowadzony System Monitoringu Suszy Rolniczej przedstawia zagrożenie wynikające tylko i wyłącznie ze strat w plonach wynikających z niedoboru wody dla roślin, nie uwzględnia on wpływu innych warunków atmosferycznych lub agrotechnicznych decydujących o plonie.

(Źródło: KRIR)